EN
Firmy budowlane, wykonawcy, przedsiębiorstwa górnicze, sektor rolnictwa oraz deweloperzy infrastruktury muszą podejmować istotne decyzje finansowe i operacyjne dotyczące zakupu lub wynajmu ciężkiego sprzętu, takiego jak TOBETER koparki, koparki-zgrabiarki, ładowarki kołowe i spychacze. Duża maszynownia stanowi znaczne inwestycje pieniężne, a sposób, w jaki firma nabywa taką maszynownię, może wpływać na rentowność, elastyczność oraz długoterminowy wzrost. Nie ma jednej odpowiedzi na pytanie, czy zakupić czy wynająć, ponieważ właściwa decyzja może zależeć od takich czynników jak stabilność obciążenia roboczego, dostępność środków pieniężnych, wskaźniki wykorzystania sprzętu oraz ogólna sytuacja gospodarcza. Bardziej przemyślana ocena, uwzględniająca powody inne niż tylko koszty, pozwoli organizacji lepiej opracować swoją strategię wyposażenia zgodną z celami operacyjnymi.
Sposób zakupu sprzętu decyduje o tym, jak pojawi się on w bilansie. Gdy firma zakupuje sprzęt, przekształca gotówkę w długoterminowy aktyw kapitałowy. W miarę zużycia maszyny (amortyzacji) zmniejsza się kwota dochodu podlegająca opodatkowaniu. Z drugiej strony, przy wynajmie w sprawozdaniu z przychodów i rozdziału kosztów pojawia się wydatek, ale w bilansie nie ma amortyzacji, ponieważ miesięczna płatność jest rozłożona na liczbę miesięcy trwania umowy najmu — co oznacza, że kapitał może zostać zachowany, a jednocześnie poprawiona zostaje płynność krótkoterminowa.
Zakup sprzętu wiąże się z dużym inwestycją (gotówkową) lub finansowaniem w celu zakupu aktywa, ale o ile wykorzystujesz je systematycznie i prawidłowo utrzymujesz, może ono przynosić Ci długoterminowy zwrot z tej inwestycji. Wypożyczenie pozwala uniknąć znacznych inwestycji gotówkowych, co jest bardzo pomocne w sytuacjach, gdy konieczne jest zapewnienie elastyczności przepływów pieniężnych. Główne pytanie finansowe brzmi nie po prostu: „Który rodzaj umowy jest najtańszy?”, lecz znacznie ważniejsze: „Który sposób nabywania zapewni mi najlepsze wsparcie mojego modelu operacyjnego oraz długoterminowej stabilności finansowej?”
Dlaczego zakup może być strategią?
Zakup staje się dobrym rozwiązaniem, gdy okres czasu, w którym można wykorzystywać maszynę w sposób ciągły, jest znaczny oraz gdy istnieje przewidywalność co do tego jej użytkowania. Im dłużej maszyna jest eksploatowana w ciągu roku w dni robocze, tym niższy jest średni koszt jej użytkowania na godzinę jako aktywu. Podobnie jak zakup nieruchomości wynajmowanej w celach inwestycyjnych, posiadanie aktywów długoterminowych, takich jak ładowacze z koparką tylną, może generować wyższą wartość niż wynajem, zwłaszcza w przypadku firm realizujących wiele projektów długoterminowych i wykorzystujących swoje wyposażenie niemal codziennie.
Umowy infrastrukturalne zawierane na wiele lat umożliwią również realizację tego celu, ponieważ w takich długotrwałych okresach przedsiębiorstwo może rozłożyć koszty zakupu wykorzystywanego sprzętu na ten sam czas, uzyskując przy tym rozsądny zwrot z inwestycji oparty na początkowej wartości sprzętu. Przed odsprzedażą całkowita kwota płatności czynszowych firmy za jej sprzęt może faktycznie przekroczyć jego netto wartość, jeśli sprzęt zachowa wysoką wartość odzyskową.
Innym zaletą posiadania sprzętu zamiast jego wynajmu jest kontrola operacyjna. Firmy posiadające własne floty mogą konfigurować swoje maszyny z unikalnymi przyczepami lub systemami telematycznymi oraz umieszczać na nich swoje logo. Harmonogramy konserwacji można również opracować zgodnie ze standardami firmy, a nie na podstawie umów wynajmu. Dzięki utrzymaniu kontroli nad sprzętem firmy zwiększają jego niezawodność i zapewniają dostępność sprzętu w wymaganych terminach, co ma kluczowe znaczenie ze względu na krytyczny charakter sprzętu w zaplanowanych punktach czasowych.
Korzyści podatkowe można również osiągnąć poprzez amortyzację zakupionego sprzętu w wielu jurysdykcjach, co prowadzi do obniżenia dochodu opodatkowanego firmy. Zastosowanie przyspieszonych metod amortyzacji może dodatkowo zwiększyć zwrot po opodatkowaniu, jaki firmy osiągają; w związku z tym uzasadnienie finansowe własności sprzętu w przypadku stabilnych i zyskownych firm jest znacznie wzmocnione. Jednak jednym obszarem wymagającym dodatkowych zasobów i starannego planowania w celu zapewnienia sukcesu jest własność sprzętu, ponieważ wiąże się ona z odpowiedzialnościami takimi jak konserwacja i naprawa, ubezpieczenie, magazynowanie, transport oraz odsprzedaż – wszystkie te czynności muszą być wykonywane terminowo i z wysoką skutecznością, aby zachować korzyści finansowe wynikające z własności sprzętu. W przypadku słabej organizacji tych obszarów korzyści finansowe związane z posiadaniem sprzętu mogą szybko ulec utracie.
Wynajmowanie sprzętu zapewnia większą elastyczność
Wynajem sprzętu jest idealnym rozwiązaniem dla firm, które potrzebują sprzętu na ograniczony czas lub w przypadku niepewnych wymagań co do jego rodzaju. Wynajem sprzętu stanowi zazwyczaj lepsze rozwiązanie niż zakup w sytuacjach ograniczeń związanych z dostępnością środków finansowych na długoterminowe projekty, sezonowe działania rolnicze oraz specjalistyczne zadania budowlane – zwłaszcza gdyby cały koszt zakupu sprzętu musiał zostać poniesiony jednorazowo. Dla małych i średnich przedsiębiorstw wynajem sprzętu to również sposób na zachowanie kapitału obrotowego. Pozwala to firmom na przeznaczenie środków operacyjnych na zakupy związane z rozszerzaniem zespołu pracowniczego, materiałami, reklamą lub modernizacją technologiczną, zamiast blokowania znacznej części kapitału w jednym aktywie. Elastyczność ma ogromne znaczenie, szczególnie na wczesnym etapie rozwoju.
Wynajem zmniejsza również ryzyko związane z konserwacją. Przy wynajmie zwykle obowiązuje umowna zobowiązanie do świadczenia usług serwisowych i wsparcia technicznego dla maszyny. Dlatego, gdy konieczna jest naprawa ciężkiego sprzętu, firmy wypożyczające dysponują odpowiednimi zasobami, które pozwalają uniknąć nieoczekiwanych i kosztownych napraw. Firmy, które nie posiadają własnych mechaników, często korzystają z tej korzyści, przekazując odpowiedzialność za serwis swojej firmie wypożyczającej. Inną zaletą wynajmu ciężkiego sprzętu jest dostęp do nowych technologii. Ciężki sprzęt rozwija się bardzo szybko, szczególnie pod względem nowych rozwiązań w zakresie elektryfikacji, poprawy efektywności paliwowej oraz zgodności z przepisami dotyczącymi emisji. Dzięki wynajmowi ciężkiego sprzętu firmy mogą korzystać z najnowszych osiągnięć technologicznych w zakresie maszyn bez konieczności ponoszenia odpowiedzialności za długoterminowe posiadanie sprzętu, który rozwija się w tak szybkim tempie.
Wynajmowanie zapewnia również znaczny stopień ochrony przed ryzykiem rynkowym związanym z cyklicznością branż budowlanej i górniczej. Gdy gospodarka zwalnia, firmy posiadające duży zapas własnego sprzętu mogą doświadczyć znacznych trudności, ponieważ ich sprzęt jest wówczas niedostatecznie wykorzystywany. Dzięki wynajmowaniu sprzętu firma nie naraża się na tak duże ryzyko, ponieważ koszty związane ze sprzętem będą bezpośrednio powiązane z aktywnością projektową firmy.
Ocenianie wskaźników wykorzystania
Wskaźniki wykorzystania (czyli liczba godzin użytkowania maszyny w ciągu roku przy maksymalnej możliwej wydajności) są prawdopodobnie najważniejszym czynnikiem rozważanym przy analizie decyzji o wynajmie czy zakupie. Jeśli maszyna pracuje przez cały rok w trybie pełnej lub niemal pełnej mocy, zwykle uzasadnia to koszty jej posiadania. Jednak jeśli maszyna pozostaje bezczynna przez dłuższe okresy, jej posiadanie staje się obciążeniem finansowym.
Jednym z najprostszych sposobów oceny skutków ekonomicznych wynajmu w porównaniu do zakupu jest zastosowanie szacunkowej rocznej liczby godzin użytkowania do całkowitych kosztów posiadania. Jeśli finansowe koszty posiadania są niższe niż efektywny godzinowy koszt wynajmu w okresie przewidywanej długości życia maszyny, może być rozsądne zakupienie maszyny zamiast jej wynajmowanie. Z kolei, jeśli efektywny godzinowy koszt wynajmu jest niższy niż całkowite koszty posiadania, to wynajem stanowi lepszą opcję. Istotne jest, aby analiza całkowitych kosztów posiadania obejmowała nie tylko cenę zakupu sprzętu, ale także koszty finansowania, zużycie paliwa, koszty konserwacji i serwisu, koszty ubezpieczenia oraz przewidywaną wartość odsprzedaży na końcu przewidywanego okresu użytkowania sprzętu. Kompleksowa analiza całkowitych kosztów posiadania pozwala uzyskać bardziej przejrzyste spojrzenie na dostępne opcje, wykraczające poza cenę podstawową. Konserwacja i kwestie związane z cyklem życia są kluczowe.
Musisz opracować zorganizowany program konserwacji, aby zapewnić prawidłowe działanie sprzętu oraz chronić wartość ciężkiego sprzętu. Firmy posiadające silne działy serwisowe mogą lepiej zarządzać kosztami cyklu życia swojego sprzętu i maksymalizować zwrot z inwestycji niż te, które nie mają takich działów. Firmy pozbawione jakiegokolwiek systemu konserwacji narażone są na większe ryzyko awarii nieplanowanych oraz wyższe koszty napraw. Wypożyczający realizują konserwację w imieniu firmy wypożyczającej, co zapewnia spokój przy podejmowaniu decyzji związanych z konserwacją. Trwałość jest również istotnym czynnikiem. Sprzęt wykonany z solidnych ram, niezawodnych układów hydraulicznych oraz wydajnych silników charakteryzuje się zazwyczaj wyższą wartością odsprzedaży i niższymi całkowitymi kosztami cyklu życia niż maszyny słabo wyprodukowane. W rezultacie zakup wysokiej jakości sprzętu uzasadnia finansowo własność poprzez obniżenie całkowitych kosztów posiadania w czasie.
Przepływy pieniężne i kwestie finansowania
Czynniki ekonomiczne będą wpływać na decyzje zakupowe dotyczące sprzętu. Oprocentowanie jest niższe, a warunki kredytowe korzystne, co czyni zakup znacznie bardziej atrakcyjnym rozwiązaniem niż w sytuacji wyższego oprocentowania i wyższych kosztów finansowania; w takich okolicznościach wynajem staje się bardziej atrakcyjny niż zakup. Firmy posiadające duże zapasy gotówkowe będą miały łatwiejszy dostęp do środków potrzebnych na pokrycie jednorazowych inwestycji początkowych. Firmy z ograniczoną płynnością finansową zwykle woleć będą regularne, przewidywalne płatności za wynajem niż jednorazowy duży wydatek kapitałowy. Długoterminowe planowanie strategiczne powinno uwzględniać zarówno aktualną sytuację finansową, jak i oczekiwania dotyczące przyszłych przychodów. Decyzja o zakupie sprzętu powinna więc być zgodna z realistycznymi oczekiwaniami dotyczącymi wzrostu i unikać nieuzasadnionych, nadmiernie optymistycznych prognoz wzrostu.
Ryzyko i cykle rynkowe
Istnieje wiele czynników zewnętrznych wpływających na rynek ciężkiego sprzętu (np. cykle budowlane, ceny surowców, wysokie wydatki rządów). W okresach spadku aktywności właściciele nieużywanego sprzętu stają przed wyzwaniami związanymi z rentownością. Dlatego wynajmowanie maszyn zapewnia pewien stopień elastyczności w niepewnych czasach. Firmy wynajmujące sprzęt mogą dostosowywać swoje działania do warunków gospodarczych, ponieważ nie obciąża ich własność szybko tracących wartość aktywów. Dla rozwijających się firm działających w niestabilnych branżach możliwość modyfikacji działalności oraz wykorzystania dodatkowych mocy produkcyjnych bez długoterminowego zobowiązania kapitałowego wynikającego z posiadania aktywów ma ogromną wartość w porównaniu z ewentualnymi oszczędnościami związanymi z własnością.
Zrównoważona analiza ryzyka obejmuje ocenę istniejących poziomów popytu oraz potencjalnych przyszłych zmian w tym popycie. Większość doświadczonych wykonawców stosuje kombinację obu metod. Sprzęt własny, który jest systematycznie wykorzystywany – na przykład koparki-zagłębiarki i ładowacze kołowe – zazwyczaj należy do wykonawcy. Mniej często używany, specjalistyczny sprzęt wynajmowany jest w razie potrzeby. Ta hybrydowa metoda zapewnia efektywność kosztową i elastyczność, umożliwiając wynajem sprzętu w celu ograniczenia krótkoterminowych zobowiązań kapitałowych przy jednoczesnym utrzymaniu wystarczającej ilości sprzętu do zaspokojenia potrzeb wykonawcy.
Ta kombinacja ma potencjał do dodania wartości, ale wymaga szczegółowego planowania, aby osiągnąć optymalny poziom efektywności operacyjnej. Coraz więcej firm jest objętych przepisami dotyczącymi ochrony środowiska i innymi podobnymi wymaganiami przy zakupie maszyn. Ze względu na nasilające się na całym świecie przepisy dotyczące emisji wiele firm rozważa zakup maszyn w wersjach elektrycznych i hybrydowych. W konsekwencji wynajem umożliwia najemcom uzyskanie dostępu do maszyn zgodnych z przepisami dotyczącymi ochrony środowiska, podczas gdy własność niesie za sobą dla najemców potencjalne przyszłe zobowiązania związane z zapewnieniem zgodności wyposażenia w postaci maszyn będących ich własnością. Cele środowiskowe i regulacyjne, cele z zakresu zrównoważonego rozwoju oraz czynniki środowiskowe związane z działalnością przedsiębiorstwa powinny zostać wykorzystane do oceny decyzji o wynajmie lub zakupie sprzętu przy podejmowaniu ostatecznej decyzji dotyczącej produktu końcowego.
Podsumowanie
Nie ma jednej uniwersalnej odpowiedzi na pytanie, czy wynajmować, czy zakupować sprzęt. Odpowiedź wymaga, aby każda firma uwzględniła własne kryteria dotyczące wykorzystania danego sprzętu, w tym przewidywaną intensywność jego użytkowania, stabilność finansową, zdolność do utrzymania sprzętu oraz warunki panujące na rynku, a także długoterminowe cele firmy. Zakup sprzętu może być najlepszym rozwiązaniem w przypadku przewidywanej wysokiej intensywności jego użytkowania oraz realizacji długoterminowych projektów wymagających tego samego sprzętu, pod warunkiem że eksploatacja maszyn będzie odbywać się w granicach ich parametrów projektowych oraz spełniać zapotrzebowanie podmiotu wykonawczego na infrastrukturę niezbędną do konserwacji i serwisowania sprzętu.
Wynajem zapewnia elastyczność logistyczną, ogranicza ryzyko kapitałowe oraz umożliwia dostęp do nowych lub nowoczesnych technologii dla firm, które w danej chwili nie są w stanie określić, w jaki sposób będą wykorzystywać dany środek trwały. Ostatecznie najlepsi wykonawcy podejmują decyzję o wynajmie lub zakupie na podstawie analizy danych. Aby dojść do wniosku, wykonawcy określają całkowity koszt cyklu życia sprzętu, prognozują rzeczywiste oczekiwane wskaźniki wykorzystania w porównaniu z całkowitymi potencjalnymi wskaźnikami wykorzystania, oceniają własną zdolność finansową oraz zapewniają, że strategia nabywania sprzętu jest zgodna z ogólnymi celami firmy. Niezależnie od tego, czy wykonawca wybierze wynajem, zakup czy metodę hybrydową, dobrze skonstruowany plan pozwoli na pomyślną zakup sprzętu i umożliwi wykonawcy osiąganie wysokiej produktywności, rentowności oraz zrównoważonego wzrostu.
